شاوخوا درې زره کاله مخکي د تروجن وار Trojan War په جګړه کي يوناني پوځ لس کاله د (ټرای)ښار کلابند کړ؛ خو د ښار کلک او ټينګ دېوالونه دوی د پرمختګ خنډ ول.

وروسته يوناني قومندان (ادیسه) يوه په زړه پوري او جالبه طرحه جوړه کړه؛

يو لوی د لرګي آس ئې جوړ کړ؛ دننه ئې ډېر سرتېري پکښي پټ کړل.

يوناني پوځ ته ئې داسي وښووله لکه دوی چي له جګړې وتلي وي.

د ټروا خلکو فکر وکړ، چي دا آس د سولي

نخښه ده؛ نو ښار ته ئې دننه کړ؛ خو کله چي شپه راغله، پټ سرتېري له د آس له منځه راووتل، د ښار دروازې ئې خلاصي کړې او خپل پوځ ئې دننه کړ؛ په همدې ډول ښار سقوط سو.

له همدې امله نن هم په نړۍ کي د “Trojan Horse” اصطلاح د پټ خطر يا پټي دښمنۍ د مثال په توګه کارېږي.

#هدفــ: هغه اولس چي د دښمن له خطره غافله وي، د ټروا ښار په څېر به ناڅاپه سقوطېږي؛ خو هغه خلک چي بيداره وي، د دفاع وسايل برابروي او د‌ دښمن پلانونه شنډوي.

چي پوهېږي او پوهېږي چي پوهېږي

دا عالِم دئ؛ د ژوند لار ځني زده کېږي

ښه پوهېږي، نه پوهېږي، چي پوهېږي

دا بيـده دئ؛ حــرکـت ســره ويښـېږي

نه پوهېږي، خـو پوهېږي، نه پوهــېږي

دا لار ورکی دئ؛ يو وخت پر لار سمېږي

نه پوهېږي، په نه پوهه، نه پوهېږي

دا جاهل دئ؛ جهالت کي به ختمېږي

دا خــبري د احـــمد بن خـلـیل دي

غزالي صاحب کتاب پوري رسېږي

د پښــتو په نــظم ما قانع پيـودلي

دا د پند ويناوي ستاسي هم خوښېږي

روژه مات؛ د حوت ۱۹مه ۱۴۰۴ل.

په يوه ښار کي يو سړي خپلي پيسې او شتمني هره ورځ خلکو ته بخښله؛ خلکو به پر ده د لېوني ګمان کاوه.

يوه ورځ د ښار يو شيخ دې سړي ته‌ وويل، دا لېونتوب د څه لپاره کوې؟!

سړي ورته وويل، ما د قرآن الکريم يو آيات ولوست، په معنی ئې پوه سوم، غواړم په هغه عمل وکړم؛

په قرآن کي راغلي: موسی علیه السلام وويل: رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ(۲۴قصص)

(پروردګاره! هره ښېګڼه چي تا پر ما نازله کړې، زه هغې ته اړ يم.)

زه غواړم د الله په لاره کي دومره شتمني خيرات کړم، چي په رښتيا فقیر سم؛

بيا له الله عز وجل څخه غوښتنه وکړم؛

خو شتمني مي ددې خنډ ګرځي، چي ځان د خپل رب په حضور کي په رښتيا فقير او مسکين ووينم.

شیخ ددې جواب په اورېدو حیران او چپ پاته سو.

ډېر عمر تېر سو، شیخ په دې تمه وو، چي يوه ورځ به دا شتمن(لیونی) بالاخره فقیر سي؛

خو وئې لیدل چي هغه نه یوازي فقیر نه سو، بلکي لا نور هم ډېر غني او شتمن سو.

#هدفــ: اخلاص او سخاوت د فقر سبب نه بلکي د برکت لامل کېږي.

#د_قانع_ژباړه

و پرهيزګاره سړی د لمانځه لپاره مسجد ته ولاړ؛ لمونځ کوونکو دا ښه سړی وپېژاند؛ د نصيحت غوښتنه ئې ځني وکړه؛ پرهېزګاره سړي هم ومنله.

لمونځ ئې وکړ، منبر ته پورته سو؛ تر حمد او ثنا وروسته ئې ناستو خلکو ته وويل: اې خلکو! له تاسو څخه دي هغه څوک و درېږي، چي په دې پوهېږي، چي نن به تر ماښامه ژوندي وي او نه به مري!

هيڅوک ونه درېدل؛

بيا ئې وويل: له تاسو څخه چي څوک د مرګ لپاره چمتو دي، هغه دي ودرېږي!

بيا هم هيڅوک ونه درېدل.

پرهېزګاره ورته وويل: زه تاسو ته حيران يم، چي نه پر پاته کېدو ډاډه ياست او نه د تګ (مرګ) لپاره اماده ياست!

#هدفــ: د انسان تر ټولو لويه تېروتنه دا ده چي د فنا په یقین کي بې‌مسؤلیته ژوند تېروي.

#د_قانع_ژباړه

شيخ سعدي د بوستان په څلرم باب کي يوه منظومه کيسه راوړي؛ وايي چي یو سړی په دښت کي روان وو، چي ناڅاپه يو سپي و داړئ؛ په داسي حال کي چي له پښې څخه ئې وینه بهېدله، په ډېر زحمت ئې تر خپله کوره ځان ورساوه.

د شپې ئې له ډېره درده آه او فرياد کاوه، خوب نه ورتلئ.

ددې سړي کوچنۍ لور، چي تر سترګو ئې اوښکي بهېدې، پلار ته ئې په ژړغوني ږغ وويل: پلار جانه! ته خو هم غاښونه لرې، نو تا ولي هغه سپی ونه چيچئ؟

پلار ئې په درد کي په خندا سو؛ ورته وئې ویل: ګراني لورکۍ! ستا خبره پر ځای ده، خو دا د انسان له شخصيت او انسانیت سره مناسبه نه ده، چي انسان دي خپله خوله او غاښونه د سپي په چیچلو ککړ کړي؛ که ما هم هغه سپی چیچلی وای، نو زما او د هغه سپي تر منځ به هيڅ توپیر نه کېدلای.

#هدفــ: سړي ته ښايي چي له بدو خلکو سره د بحث او شخړي پر ځای ځان وساتي او مجلس ئې پرېږدي.

#د_قانع_ژباړه

الله عز وجل و داؤد عليه السلام ته وويل، کاشکي چي دي له بيت الماله شی نه خوړلای او يو کسب دي درلودلای، په دې سره به ماته لا ډېر محبوب سوی وای.

داؤد عليه السلام له دې خبري دومره و شرمېدئ، چي څلوېښت ورځي ئې و ژړل، ډېر پښېمانه وو، چي ولي يو کسب نه لري او ولي ئې له بيت الماله خوراک کړی دئ.

الله عز وجل چي دده اخلاص او نيت وليد، نو اوسپنه ئې دده په لاس کي نرمه(موم) کړه؛ داؤد عليه السلام به هره ورځ يوه زغره جوړول او په لس زره درهمه به ئې خرڅوله.

#هدفــ: بيت المال يو الهي امانت دئ، هر آمر بايد د بيت المال ساتنه او سالمه ګټه اخيستنه پر ځان لازمه کړي.

#د_قانع_ژباړه

یوه ورځ‌ د ځنګله حیوانان د نوي پاچا د ټاکلو لپاره جرګه سول؛ زوړ پاچا چي یو هوښیار زمری وو، ضعیف سوی وو، نو ټولو پرېکړه وکړه چي نوی مشر وټاکي.

یوې بزې چي ډېري خوږې خبرې ئې کولې، ځان کاندید کړ. هغې حیواناتو ته داسي ژمني ورکړې: "زه به تاسي ته ازادي درکړم، هېڅوک به ظلم نه ویني، په ځنګله کي به د شېدو او عسلو سیندونه جوړ کړم!"

حیوانان چي د زمري له سختو قوانینو ستړي سوي وو، د بزې خبري ئې ډېرې خوښي سوې، سمدلاسه ئې بزه پاچا کړه.

کله چي بزه پاچاهۍ ته ورسېده، نو ډېر ژر ستونزې پیدا سوې: د بزې فرمانونه هيچا نه اورېدل، ځکه چي ږغ ئې کمزوری وو؛

هر وخت چي به ځنګله يو ستونزه را منځته سوه، بزې به يوازي امبا امبا وکړه، خو هيڅ حل لاره ئې نه وړاندي کوله.

د پړانګ، لېوه او ګيدړي په څېر وحشي حیوانانو د پاچا او حکومت له کمزورۍ استفاده وکړه، څنګ چي ئې زړه غوښتل ځنګل ئې هغسي ویجاړ کړ.

حیوانان ډېر ژر پوه سول چي یوازي خوږې خبري کفایت نه کوي؛ بلکلي یو قوي، هوښیار، زړور او قاطع پاچا ته اړتيا ده، چي ځنګل اداره کړي.

#هدفــ: مشري یوازي په نصيحت، نرمو خبرو او په بې پلانه ژوند نه کېږي؛ ښه مشر ته ښايي چي د پرون د تجربو په رڼا کي د نن له فرصته استفاده وکړي او د سبا له پاره منظم پلان جوړ کړي.

د شوپرک يا ښاپيرک دا افسانوي او فکلوريکه کیسه خپلو کوچنيانو ته وکئ

وايي یو وخت د حیوانانو او مرغانو تر منځ جګړه ونښته؛ دواړه ډلو ځانونه قوي ګڼل، غوښتل ئې چي پاچاهي تر لاسه کړي.

مرغانو ويل، دوی وزرونه لري، هر ځای ته تللای سي؛ حيواناتو ويل موږ تکړه يو، ځکه چي غاښونه او قوت لرو.

شوپرک چي د حيواناتو په څېر غاښونه او د مرغانو په څېر وزرونه لرل، نه‌پوهيدئ، چي له کومي ډلي سره يو ځای سي؛ له ځان سره ئې فيصله وکړه، چي هره ډله په قوت کي وه، له هغوی به سره يو ځای کېږي؛ په همدې اساس کله چي به مرغان برلاسي سول، دی به ورغئ، ول زه وزر لرونکی يم، ستاسو ملګری يم؛ کله چي به حيوانان زورور سول، دی به ورغئ، ول زه غاښ لرونکي يم، ستاسو ملګری يم.

په پای کي جګړه ختمه سوه او دواړه ډلي پخلا سوې؛ دواړو ډلو د شوپرک دوه مخيتوب رسوا کړ او له خپله منځو ئې وشړئ، د بې وفا او چلبازه په سترګه ئې ورته وکتله.

له هغه وخته ښاپيرک په تياره کي ژوند کوي، د خپل دوه مخيتوب له امله ځان ګناهګاره ګڼي او سزا ويني.

#هدفــ: د انسان دریځ بايد ښکاره وي، په ټولنه کي خپل ارزښت او درنښت ثابت وساتي.

يو ظالم پاچا و يو نفر ته وویل، ته به ماته په لسو ورځو کي يوه‌ ګونۍ لړمان راوړې، که دي را نه وړل، زه به دي ووژنم.

سړی په لړمانو پسي ډېر وګرځيدئ، هر ځای ته ولاړئ، خو د پاچا له غوښتني سره سم لړمان ئې پيدا نه کړل؛ په نهمه ورځ چي ډېر ناهيلی و، د زړو قبرونو خواته ولاړ او هلته سر پر زنګون زهير کښېنستئ.

يو ملنګ ورته راغئ، ول څه خبره ده چي داسي زهير ناست يې؟

سړي د پاچا د غوښتني ټوله کيسه ورته بيان کړه.

ملنګ ورته وويل، دا خو څه د پرېشانۍ خبره نه ده، راځه زه به يوه ګونۍ لړمان در پيدا کړم.

ملنګ د يو قبر سر لڅ کړ، ټول له لړمانو ډک و؛ سړي ته ئې ګونۍ ور ډکه کړه، ورته وئې ویل: ورسه پاچا ته ووايه، چي دا يوه ګونۍ لړمان مي يوازي ستا د يو مړه لوړ رتبه مامور له قبره راوړل؛ که دي لس ګونۍ نور هم په کار وي، کمه ستونزه نسته؛ هغه به ستا د يو‌ مړه قاضي له قبره درته راوړم.

#هدفــ: که د ظالم د ظلم جواب په زور نه سې ورکولای، د خپل وجدان په محکمه ئې ملامت که.

د حضرت موسیٰ عليه السلام په وخت کي په بني اسرائيلو کي يو سړی ووژل سو، خو قاتل ئې معلوم نه و؛ د دې قتل پر سر شخړه او جګړه رامنځ ته سوه، هره قبيله پر بلي قبيلې شکنمه وه؛ بني اسرائيل و حضرت موسیٰ عليه السلام ته راغلل، ويل ته له الله عزوجل څخه مرسته وغواړه.

الله تعالی و موسیٰ علیه السلام ته داسي وحي وکړه، «الله تاسي ته امر کوي، چي يوه غوا حلاله کئ (او د هغه د بدن یوه ټوټه په وژل سوي کس باندي چي قاتل ئې معلوم نه دئ ووهئ، ترڅو هغه ژوندی سي او خپل قاتل معلوم کړي او شخړه پای ته ورسېږي)»

دا حکم ډېر ساده او آسانه و، دوی چي هره غوا حلاله کړې وای، ستونزه حلېدله، خو بني اسرائيلو په دې حکم کي بې ځایه پوښتني شروع کړې، چي په پوښتنو سره ئې ځان ته ستونزه لا ډېره کړه.

دوی وویل: "دا غوا څه ډول غوا ده؟" موسیٰ علیه السلام ورته وویل، چي الله فرمایي دا باید داسي غوا وي، چي نه ډېره زړه وي او نه ډېره ځوانه، بلکي عمر ئې منځنی وي.

دوی بیا پوښتنه وکړه، "چي رنګ ئې څه ډول وي؟"

موسیٰ علیه السلام وویل، الله فرمایي غوا دي ژړ رنګ وي، داسي روښانه وي چي ليدونکي ته خوند ورکړي.

دوی بیا پوښتنه وکړه، "چي غوا بايد کمه ځانګړنه ولري؟"

موسیٰ علیه السلام ورته وویل، چي دا غوا باید داسي وي، چي نه په کرونده کي کارول سوې وي او نه د اوبو وړلو له پاره کارېدلې وي؛ بې داغه وي.

بني اسرائيل په دې پوښتنو سره په ستونزه اخته سول، په سختۍ ئې داسي غوا پيدا کړه، چې پورته ځانګړني پکښې وې؛ خو دا غوا د یوه یتیم هلک وه، هغه د ډېري لوړي بیې په بدل کي ورکړه.

کله چي ئې غوا حلاله کړه، موسیٰ علیه السلام د الله په حکم ورته وویل، چي د غوا په یوې برخي سره د وژل سوي سړي مړی ووهئ. کله چي دوی داسي وکړه، مړی ژوندی سو او د خپل قاتل نوم ئې واخیست؛ په دې ډول، قضیه حل سوه او قاتل معلوم سو.

#هدفــ: د الله حکم ته باید بې چون و چرا غاړه کښېښوول سي او بې ځایه پوښتني ونه سي؛ دا پېښه د هغو له پاره یو درس دئ، چي د الله حکمونو ته په شکمن نظر ګوري او په اطاعت کي ئې لټي کوي.

غله له یو سړي څخه مال غلا کړ؛ سړی و يو عالم ته په شکايت ورغئ، ول، "په الله قسم چي ما د هيچا مال نه دئ خوړلی، نو زما مال ولي غلو يووړ؟!"

عالم ورته وویل: "دا چي تا د چا مال نه دئ خوړلی، دا لوی هنر نه دئ؛ اصلي هنر دا دئ، چي ستا مال نور خلک وخوري؛ يعني د سخا څښتن سې.

#هدفــ: سخاوت او لورينه هغه اخلاق دي چي انسان ته لوړ مقام ورکوي.

#د_قانع_ژباړه

د اته کلن هلک مور مړه سوه، پلار ئې بل واده وکړ.

يوه ورځ پلار له زوی څخه پوښتنه وکړه، زويه، د زړې او نوي مور تر منځ څه توپير سته؟

زوی ئې په معصومه څېره وويل، اوله مور مي درواغجنه وه، خو نوې مور مي رښتينې ده.

پلار ئې په حيرانتيا سره و پوښتل، څنګه؟

هلک ورته وويل، پخوا چي به مي هر وخت شوخي وکړه او مور به مي ازار کړه، هغې به ويل: که مي ازاروې، بيا ډوډۍ نه درکوم!

ما به شوخي نه پرېښوله، خو مور به مي د ډوډۍ پر وخت را ږغ کړه: زويه راسه، خواړه دي وخوره!

خو اوس چي شوخي وکړم، نوې مور مي راته وايي، که زما له ازاره لاس وانه خلې، بيا ډوډۍ نه درکوم!

... نن مي دوهمه ورځ ده، چي وږی يم!

#هدفــ: د مور مينه هيڅ قيد او شرط نه پېژنې او هيڅ ښځه د مور مينه نه سي پوره کولای.

#د_قانع_ژباړه

سکندر مقدوني د خپل لښکر په منځ کي يو سرتېری وليد، چي پر يو ضعيف او ډنګر آس سپور دئ؛ په قهر ئې ورته وويل، نه شرمېږې، چي پر دې آس جګړې ته راغلی يې؟

سرتېري وخندل؛ سکندر حيران سو، ورته وئې ويل، زه درته په غوسه يم او ته خاندې!

سرتېري وويل، زه پر داسي آس سپور يم، چي هيڅکله د جګړې له ډګره نه سي تښتېدلای؛ خو ته پر داسي آس ناست يې، چي تېښته هر وخت درته آسانه ده.

سکندر د سرتېري له دې خبري و شرمېد او هغه ته ئې انعام ورکئ.

#هدفــ: زړورتیا او وفاداري په تجهیزاتو کي نه بلکي په نیت او ارادې پوري تړلې ده.

#د_قانع_ژباړه

#کيسه لږ اوږده، خو په زړه پوري ده.

يو ظالم شتمن څو خروړي په ځنځير تړلي سپي ددې لپاره روزلي وو، چي خپل مخالفين له منځه په يوسي؛ هر چا چي به دده له امره سرغړونه وکړه، مامورينو به د شتمن په امر هغه سپو ته ور اچوئ؛ سپو به هم د سترګو په رپ کي سړی ټوټه ټوټه کړ.

د شتمن يو خدمتګار چي ډېر ځيرک وو، له ځان سره وويل، چي يوه ورځ به حتمن دا ظالم پر ما په غوسه کېږي او په دې سپيو به مي څېري؛ تر څه فکر وروسته ئې پرېکړه وکړه، چي زه بايد‌ دا سپي تابع کړم.

خدمتګار به هره ورځ په خپلو لاسو و سپيانو ته د پسه غوښي ورکولې؛ دا کار دونه تکرار سو، چي يوه ورځ به خدمتګار غيرحاضر سو، ټول سپي به نا آرامه ول.

يوه ورځ ظالم شتمن دې خدمتګار ته په قهر سو، مامورينو ته ئې امر وکړ، چي سپو ته ئې ور وغورځوئ، هغو هم امر پر ځای کړ، سړی ئې د خروړو سپيو کوټې ته ور واچوئ؛ سپيانو چي خدمتګار وليد، د احترام په ډول ئې سرونه پر پښو کښېښودل، د خدمتګار مخ ته کښېناستل او بيده سول.

يوه ورځ وروسته ظالم شتمن له خدمتګار سره په خپل کړي کار خواشينی سو، ويل کاشکي مي داسي نه وای کړي، دې سړي ټول عمر زما خدمت کړی، ما ډېر بد کار وکئ.

کله چي د مامورينو مشر د شتمن له پښېمانۍ او خفګانه خبر سو؛ شتمن ته ئې د خدمتګار کيسه وکړه، چي دا خدمتګار انسان نه بلکي ملايکه ده، هغه د ميني او محبت په زور د سپو غاښونه ور وتړلي، ټول سپي ورسره لوبي کوي.

شتمن چي دا صحنه په خپلو سترګو وليده، په ژړا د خپل خادم په پښو کي ولوېد، بخښنه ئې وغوښته، و ئې ویل: "تا څه کړي چي سپو ونه خوړلې؟"

سړي ورته وویل: "څو کاله مي ستا نوکري وکړه، دا مي نتيجه سوه، سپو ته دي ور وغورځولم؛ ما څو ورځي ددې سپيو خدمت وکړ، هغو ماته د خدمت په بدل کي ژوند راکړ!"

#هدفــ: ځيني خلک د لږ ښو په مقابل کي ډېر احسان منونکي وي؛ خو ځينو ته که ټول ژوند قربان کړې، په يوه لحظه کي دي هر څه هېروي او د اور کندي ته دي اچوي.

#د_قانع_ژباړه

له رمې جلا سوی پسه د لېوه(شرمښ) ښکار سو؛ پوښتنه داده چي ملامت څوک دئ؟

پسه چي له رمې جلا سوی؛ لېوه چي پسه ئې داړلی او که شپانه چي د پسه د ساتني مسؤليت ئې نه دئ ادا کړی؟

تاسي څه پکښي واياست؟

زما په اند پسه ملامت دئ؛ د هغه مکتب د کتابونو د يوه سپين ږيري تجربه ده چې خپلو زامنو ته يې د لښتو ګېډۍ ورکړې وه، چې ټوله ګېډۍ يوه هم ماته نه کړه، خو چې يوه يوه يې کړه هر يوه ماته کړه. دلته هم پسه يو شوی دی.

#بعضُ_السَّلامِ_سِلام؛ ځیني سلامونه (چي په اصل کي د جوړتيا هیله ده)، خو داسي لګېږي، لکه سِلام (د ډبرو په څېر سخت او درانه وي)؛ د ګټي پر ځای تاوان رسوونکي وي.

#وبعضُ_الكَلامِ_كِلام؛ ځیني خبري د زخمونو په څېر وي؛ یعني د ښو پر ځای بدي او دردناکه وي.

#وبعضُ_العِناقِ_عَنَاق:ځینو خلکو ته غاړه ورکول، د محبت پر ځای نفرت راولي؛ يعني هره غېږه سکون نه بلکي د خفګان سبب وي.

#هدفــ: هره کړنه لکه څنګه چي په ظاهره سمه ښکاري، په اصل کي هغسي نه وي.

#د_قانع_ژباړه

په افريقا کي چي هر سهار هوسۍ له خوبه را پاڅي، په دې فکر کي وي، چي څنګه تر زمري تېزه منډه ووهي، تر څو د زمري ښکار نه سي؛ زمری بيا په دې فکر کي وي، چي څنګه تر هوسۍ تېز ولاړ سي او هوسۍ ښکار کړي، تر څو له لوږي مړ نه سي.

#هدفــ دا مهمه نه ده،‌ چي هوسۍ سې يا زمری، مهمه داده چي د لمر له راختو سره سم په ټوله وړتيا ځغستا شروع کړې؛ تر څو د ژوند و موخو ته ورسېږې.

#د_قانع_ژباړه

یوه ورځ د امام شافعي رحمه الله او دده د شاګرد یونس تر منځ د يوې مسئلې پر سر اختلاف رامنځ ته سو؛ شاګرد په قهر سو، درس ئې پرېښود او خپل کور ته ولاړ.

د شپې ناوخته ئې د کور دروازه وټکېدله، کله چي ئې دروازه خلاصه کړه، امام شافعي رحمه الله دروازې ته ولاړ دئ، ډېر حيران سو.

امام شافعي ورته وویل: یونسه په سلونو مسایلو کي زموږ اتفاق او يووالی دئ، خو په يوه مسئله کي اختلاف به موږ سره بېل کړي!

يونسه!

په هر اختلاف کي د برياليتوب کوښښ مه کوه، ځیني وخت 'د زړونو ګټل' د 'موقفو تر ګټلو' ډېر ګټور او ارزښتناک وي.

يونسه!

هغه پلونه مه خرابوه، چي تا جوړ کړي او ته پر تللی یې؛ کېدای سي یوه ورځ بیا ورته اړتیا پيدا کړې.

همیشه "خطا" مه خوښوه، خو له خطاکوونکي څه بد مه وړه!

په زړه کي "ګناه" بده وګڼه، خو پر "ګنهکار" و رحمېږه او بخښنه ورته وکه.

یونسه!

د چا پر وينا انتقاد وکه، خو وينا کونکي ته درناوی ولره؛ زموږ دنده دا ده چي 'ناروغي' له منځه یوسو، نه ناروغ!

#د_قانع_ژباړه

په کمونيسټي دوران کي يو سړی له المانه سايبيريا ته تلئ، څو هلته کار وکړي؛ هغه په دې خبر وو، چي هلته ټول هغه ليکونه چي آلمان ته استول کېږي، د سانسورچيانو له خوا پټ کتل کېږي؛ په همدې اساس ئې خپلو دوستانو ته وويل، که زما ليک په شنه رنګ کښل سوی وو، پوه سئ، هر هغه څه چي مي کښلي سم دي (يعني سانسور نسته) او که مي ليک په سره رنګ کښلی وو، پوه سئ، چي هر څه ناسم دي.

سړی سايبيريا ته ولاړئ؛ څه موده وروسته ئې دوستانو ليک تر لاسه کړ، چي په شنه رنګ کښل سوی وو؛ په خط کي ئې ليکي وو، دلته هر څه ډېر ښه دي، مغازې له خوږو خوړو ډکي دي، ټول خلک خوشحاله دي، ښايسته اپارتمانونه ولاړ دي؛ خو يو شی چي څوک ئې نه سي رانيولای، هغه سور رنګ دئ!

#د_قانع_ژباړه

خبريال له يو سل کلن صحتمند سړي څخه دده د ځوان پاته کېدو راز وپوښت؛ سل کلن ورته وويل، زه هيڅ وخت له چا سره خبره نه پېچم!

خبريال ورته وويل، دا نو کله امکان لري!؟

سل کلن ورته وويل، هو بالکل، ته رښتيا وايې، دا هيڅ امکان نه لري!!!

#هدفــ: که غواړئ چي ارام فکر او خوشحاله ژوند ولرئ، هيڅ وخت له چا سره ځان په جوال کي مه اچوئ!

#د_قانع_ژباړه

کښتګر خپل غويی د استراحت په موخه په يو ګوښه کي وتاړه او خپله په کار پسي روان سو؛ يو ګړی وروسته يو ستړی سوالګر راغئ، له غوايي سره نژدې کښېنستئ، خوب غلبه پر وکړه، بيده سو.

غوايي ځان د سوالګر خورجين ته و رساوه، په خورجين کي چي څه وو، ټول ئې وخوړل.

سوالګر چي راويښ سو، د غويي خاوند ئې پيدا کړ او د خپلو شيانو د تاوان غوښتنه ئې ځني وکړه.

د غوايي خاوند سوالګر ته وويل، اې د خدای بنده، ته بايد ماته د غوايي تاوان راکړې!

سوالګر حيران سو، ول نو زه‌ ولي تاوان درکم؟

د غوايي خاوند ورته وويل، ځکه چي زما په غوايي دي د سوال او فقر وړيا ډوډۍ وخوړه، نور زما کار نسي کولای!

#هدفــ: د هغه چا چي د سوال په ګوله خوله خوږه سي، خپل د کور شات بيا خوند نه ورکوي.

#د_قانع_ژباړه

د "جګړه او سوله" مشهور اثر ليکوال نیکولایویچ تولستوی په ۶۷کلنۍ کي د بايسکل سپرلي زده کړه؛ دا کړنه په ادبياتو کي په يوه مفکوره بدله سوه، چي د {تولستوی بايسکل} ورته وايي؛ معنی ئې دا چي "د هيڅ شي لپاره ناوخته نه دئ!"

#د_قانع_ژباړه

وايي د مغولي چنګيز پوځ د خپلو يرغلونو په ترځ کي په يوه جګړه کي له لوږي سره مخ سول، د جګړې توان ئې له لاسه ورکړ؛

چنګيز خپلو جنګياليو ته امر وکړ، چي هره لس کسيزه ډله دي له خپله منځه يو جنګيالی وخوري، تر څو نور له مرګه وژغورل سي.

پوښتنه داده چي د چنګېز دې کړني ته ظلم ويل کېږي، که د جګړې مدیریت!

يو سړي په ډېر تلوار لمونځ کاوه، محتسب په دُره وواهه؛ لمونځ کونکي پاته لمونځ په ډېر احتياط سره ادا کړ.

تر لمانځه وروسته محتسب پوښتنه ځني وکړه، کم لمونځ ښه وو؟

سړي ورته وويل: اول، ځکه هغه وخت مي په زړه کي د الله څه بېره وه، په دوهم وار لمانځه کي مي ستا د دُرې بېره وه.

#هدفــ: د عبادت هغه خوند چي په يو رنګۍ(اخلاص) کي سته، په دوه رنګۍ(ريا) کي نه پيدا کېږي!

کږني زموږ په ټولني کي خورا ډېري دي؛ هر کور کي داسي څه حتماً سته، چي د هغه کور خلک ئې په کږنه نيسي؛ مثلاً د شپې جارو کول، لاس تر زني کښېنستل، د نوکانو جنګول او داسي نور.

په نورو هيوادو کي هم پر کږنو باور سته؛ وايي، د يوګوسلاويا پاچا اول الکساندر (سه شنبه) په کږنه نيولې وه؛ د سه شنبې په ورځ ئې په هيڅ غونډه کي ګډون نه کاوه؛ د کږني علت ئې د سه شنبې په ورځ دده د کورنۍ د درو غړو مړه کېدل ول؛ خو تر څه وخت وروسته پاچا له دې احمقانه فکر څه تېر سو او د سه شنبې ورځ ئې سمه وګڼله.

يوه ورځ جالب تصادف پېښ سو، پاچا د سه شنبې په ورځ فرانسې ته سفر وکړ، خو په همغه سه شنبه يو تروریسټ ترور کړ!

په عکس کي وينئ، چي ۶۵۰ سرتېري په داسي ډول ولاړ دي، چي د آس شکل ور ځني جوړ سوی؛ دوی دا ننداره د هغو اتو ميلونو آسانو په احترام جوړه کړې، چي په ۱۹۱۹م. کال کي د لومړۍ نړۍ والي جګړې پر مهال وژل سوي ول.

وايي په پخوا زمانو کي يو عادل پاچا وو، د ناروغۍ په اساس ناڅاپه کوڼ سو؛ خپلو وزيرانو ته ئې ډېر وژړل. وزيرانو ددې لپاره چي پاچا ته تسئليت ورکړي، ورته وئې ويل، خير دئ، که دي د اورېدو حس له لاسه ورکړی، خدای مهربانه دئ، الله به ډېر عمر در کړي.

پاچا ورته وويل، تاسي نه پوهېږئ، زه پر دې ژاړم که يو مظلوم د انصاف غوښتلو لپاره ماته راسي، زه به د‌ هغه ږغ څنګه اورم!

وروسته ئې امر وکړ، په هيواد کي دي هيڅوک سره کالي نه اغوندي، بېله مظلوم څخه؛ څنګه چي زه سورلباسی ووينم، پوهېږم به، چي له هغه سره ظلم سوی، کومک ته به ئې ځان رسوم.

#هدفــ: که اراده وي، د مظلوم ږغ په هر حالت کي اورېدل کېدای سي.

#د_قانع_ژباړه

مغولي چنګيز که په نورو هيوادو او نورو ملتو کي د بې رحمه، يرغلګر، وحشي او قاتل په نومونو يادېږي؛ خو په خپل هيواد(مغولستان) او خپل اولس کي د ميني، محبت، سولي، عدل او د تاريخ د زريني څېرې په نوم پېژندل کېږي او عکس ئې په ډېر وياړ سره پر پيسو چاپېږي.

#هدفــ: يوې پېښي ته هر څوک له خپلو عینکو(په منفي او مثبت نظر) ګوري، خو منصفانه نندارچي تاريخ دئ.

د شلمي پېړۍ په اوايلو کي د انګلستان د هايکام په ښار کي به هر کال د هغه ځای د ښاروال او مامورينو وزنونه تلل کېدل؛ هر کله چي به د چا وزن ډېر سوی وو، د سزا په ډول به ئې په ورستو روميانو او خرابو سوو مېوو ويشتئ.

د المان په وينسټر بورګ ښار کي يوه کلا ده، چي د وفادارو ښځو په نوم يادېږي؛ وايي په ۱۱۴۰م. کال کله چي درېيم کنراد پاچا د وينسټر بورګ ښار ونيوئ، خلکو غوښتل چي يوې کلا ته پناه يوسي.

کنراد پاچا امر وکړ، يوازي ښځو او کوچنيانو ته اجازه سته، چي دې کلا ته پناه یوسي او په امن کي پاته سي؛ و ښځو ته د درنښت او بخششۍ په توګه ئې په دې شرط د هر هغه قيمتي شي د وړلو اجازه ورکړه، چي د وړلو وس ئې ولري.

عسکر د څارني په موخه ولاړ ول، ګوري چي هري ښځي خپل مېړه په غوټه کي اچولی او کلا ته ئې وړي‌؛ پېغلانو هم خپل پلرونه او وروڼه په غوټو کي ورسره اخيستي دي.

پاچا چي له دې کيسې خبر سو، په خندا سو، ويل ئې پر خپله ژمنه ولاړ يم، اجازه ورکئ، چي ښځي خپل نارينه له ځان سره بوځي!

له هغه وخته دا کلا د وفادارو ښځو په نوم و نومول سوه.

#هدفــ: د لويانو قول-قول، او وينا ئې وينا وي، که څه هم کړې خبره ئې په ډېر تاوان تمامېږي!

#دقانع_ژباړه

د قرآن کريم د غاشيې سورت په ۱۷ ايات کي الله عزوجل فرمايي: أفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ. ژباړه: ايا ته نه ګورې چي اوښ مي څنګه پيدا کړی دئ؟

د الله عز وجل په دې کلام کي له نورو ډېرو اعجازو سره د اوښ په اړه دا جالب عادتونه وګورئ؛

وايي چي په پخوا وختو کي به د ژمي په موسم کي پر اوښ سفر کېدئ؛ په کاروانسرايو کي به چي اوښان دمه سول، د اوښ څښتن به د اوښ پر زنګون سر ايښودئ(د اوښ زنګون ډېر نرم او له وړيو ډک دئ؛ اوښ ډېر هوښيار دئ، پر خپله ګندګي نه کښېني، ځکه چي بيا ئې د بدن بد بوی ځي) کله چي د اوښ څښتن دده پر زنګون سر کښېږدي، اوښ په ساعتو ساعتو ښور نه خوري، وايي هسي نه چي خاوند مي را ويښ سي.

اوښ خپل څښتن د ګېدي پستو وړيو ته را نژدې کوي، تر څو ګرم سي او ښه خوب وکړي.

بل دا چي اوښ چي کله تر بار لاندي پورته کېږي، د بار په ږغ پوهېږي، که په بار کي ئې ماتېدونکي شيان وي، په ډېري ارامۍ سره پورته کېږي، چي بار ته زيان ونه رسېږي.

#د_قانع_ژباړه

د ايرلېنډ مشهور ليکوال جورج برنارد شاو يوه ورځ له يو شاګرد سره د لندن په يوه پارک کي ناست وو، چي يو ورځپاڼه پلورونکي په لوړ ږغ ويل: د هسپانیې د انقلاب په اړه، ځانګړی خبر، ځانګری خبر!

شاګرد وغوښتل، چي د ځانګړي خبر په خاطر اخبار رانيسي؛ خو برنارد شاو ورته وويل: پرېږده يې، زه به ددې خبر(انقلاب) فلسفه درته تشريح کړم؛ د معمول له مخي غرني غوايي په ډلئيز ډول څړځايونو ته ځي، کله چي ماړه سي، نو څړځايونو کي په مستۍ او سستۍ سره ګرځي.

په دې وخت کي د وږو غوايانو يوه بله ډله په دوی پسي راځي او دوی په ښکرو وهي.

ماړه سوي غوايي له ځانه د دفاع توان نه لري، و شاتګ او بلآخره تېښتي ته مجبوره کېږي او څړځايونه و نوو وږو غويو ته پرېږدي؛ دوی چي هم ماړه سي، مجبوره دي، چي ځای و راتلونکو لوږو ته ور پرېږدي؛ دې ته وايي، انقلاب...!

#هدفــ: په هغه ټولنه کي چي خلکو ته په مساوي ډول حقوق ورنه کول سي، د هغې ټولني د وګړو انرژي به همېشه د يو بل په پرځولو او واک په تر لاسه کولو مصرفېږي.

#د_قانع_ژباړه

صادق هدایت د ايران مشهور کيسه ليکوال وو، چي په ۱۲۸۱ل. کال کي زېږېدلی او په ۱۳۳۰ل. کال کي ئې خپل ژوند په ځانوژني سره پای ته رسولی دئ.

هدايت له دې سره، چي ښه کيسه ليکوال وو، د ژباړي په برخه کې هم د پام وړ کارونه کړي دي.

صادق پر حيواناتو دونه ډېر زړسوی درلود، چي په ۱۳۰۳ل. کال ئې يو کتابګوټی د (انسان او حيوان) په نوم وکېښ.

هدايت په ځوانۍ کي د ترکارۍ(سبزیجات) په خوړلو روږد سو؛ هغه په ۱۳۰۶ل. کال (د ترکارۍ خوړلو ګټي) په نامه يو کتاب وليکئ؛ دا کتاب چي ۱۲ څپرکي لري، د ترکارۍ پر علمي، ادبي، تاريخي او اقتصادي ګټو پکښي خبري سوي.

صادق هدايت په دې عقيده وو؛ که انسان غواړي، چي له جنګه لاس پر سر سي، نو اول دي د حيواناتو له وژلو او د هغو له غوښو خوړلو څه پرهېز وکړي.

هغه د ژوند تر پايه غوښه ونه خوړه؛ کله کله به ملګرو د غوښو خوړلو ته هڅاوه؛ خو ده به ئې په جواب کي ويل:

زه د مړو سوو جسدونه او لاښونه نه خورم.

د سړک پر غاړه يو اعلان ځړېدلی وو، پر ليکي وو:

{دوه زره روپۍ مي ورکي سوي دي؛ ډېره اړتيا ورته لرم، ځکه په ژوند کي نور هيڅ نه لرم، بس همدا مي ټوله شتمني ده؛ هر چا که پيدا کړي وي، هيله ده، چي پر دې ادرس ئې راوړي؛ ډېره اړتيا ورته لرم!}

يو ځوان دا اعلان ويني، له جېبه دوه زره روپۍ را باسي، و ليکل سوي ادرس ته ئې ور وړي؛ ګوري چي ادرس د يوې زړې بوډۍ کور دئ؛ دی پيسې ورکوي، خو بوډۍ په ژړا کېږي، وايي، ته دولسم کس ئې چي راځې او وايې، چي ستا پيسې ما پيدا کړي دي!

سړی په موسکا سره له بوډۍ روانېږي، خو بوډۍ په ژړانده ږغ ورته وايي، زويه هغه اعلان څېري که؛ ځکه چي هغه اعلان ما نه دئ ليکی او نه زما ليک زده دئ؛ ستاسو همدردي او ښه احساس ماته د ژوند کولو هيله رابخښي، دا ماته په دنيا کي تر ټولو لوی خير او مرسته ده!

#هدفــ: هر چيري چي انسان او انسانيت وي، هلته به د ميني او محبت ډېوه روښانه وي.

#د_قانع_ژباړه

کله چي مغولو پر بغداد يرغل وکړ، د هغه عصر د علماو ټول کتابونه ئې د دجلې سيند ته ور واچول؛ تاريخونه وايي، چي ددې کتابونو په سياهۍ د سيند د اوبو رنګ تور واوښت؛ وروسته ئې عالمان او پوهان ووژل، چي د دوی په وينو د دجلې د اوبو رنګ سور سو.

تاريخونو دا ورځ د اسلامي طلايي دورې چي تقريباً شپږ پېړۍ ئې دوام وکړ، د پای ورځ نومولې ده.

د يو سړي دعوه و قاضي ته راجع سوه؛ سړي به هره ورځ قاضي ته د ورتګ مخکي خپله خولۍ مخ ته ايښول، يعني خولۍ به ئې قاضي فرضول، بيا به ئې هغه څه چي په محکمه کي ويل، و خولۍ (قاضي) ته بيانولې؛ رشتيا او درواغ به ئې سره سنجول، دده په تاوان خبري به ئې اصلاح کولې، وروسته به رشتيا قاضي ته ور روان سو.

چا ورته وويل، دا ته څنګه په محکمه کي و قاضي ته داسي سمي خبري کوې، چي قاضي هم ستا په حق کي فيصله وکړي!

سړي ورته وويل، زه اول خپله خولۍ قاضي کوم!

#هدفــ: که هر انسان د خپل وجدان په مخکي ځان محکمه کړي؛ ځان ته مجازات او مکافات وټاکي، هيڅکله به د لوی خدای جل جلاله په حضور کي سرټيټی او ملامت نه سي.

#د_قانع_ژباړه

کله چي مغولي چنګېز د بخارا په نيولو بريالی نه سو، نو ئې يو ليک د بخارا خلکو ته ولېږئ، ول هر څوک چي زما سره ملګري کېږي، سر ئې په امان دئ!

د بخارا خلک دوې ډلي سول، يوې ډلي جګړه پيل کړه، بله ډله له چنګېز سره ملګري سوه.

چنګيزخان ملګري ډلي ته وليکل، له خپلي مخالفي ډلي سره وجنګېږئ، نيول سوی غنیمت ئې او د ښار حاکميت ستاسو دئ.

ملګري ډلي ومنل، جګړه د دوو مسلمانو ډلو تر منځ ونښته، په پايله د چنګېز ملګرې مزدوره ډله بريالۍ سوه.

تر بريا وروسته چنګېز امر وکړ، چي مزدوره ډله بې وسلې او سرونه ئې ځني پرې کړئ!

چنګېز ول، که دوی وفا لرلای، د پرديو په مقابل کي به ئې له خپلو وروڼو سره خيانت نه کاوه!

#هدفــ: که د تبر لاستی له لرګي نه وای جوړ، هيڅکله به د ځنګله وني د تبر خورک نه وای؛ داخلي دښمن تر بهرني په کراتو کراتو خطرناکه او مضر دئ!

منبع: الكامل في التاريخ

#د_قانع_ژباړه

افغانان تر هغه وخته د چا خيال ساتي، چي د دوی له ديګدانه ئې پښه لېري وي، که ئې د دوی و دېګ ته پښه وروړه، نور دي د ځان خير غواړي؛

بوکوفسکي وايي، هندوان و غوا ته ډېر احترام لري، موږ هم د دوی عقيدې ته احترام لرو، خو که ئې غوا په ښکر ووهلو، نه يوازي دا چي احترام ختمېږي، بالکي ښکارونه ئې هم ور ماتوو!

#بوکوفسکی

يو عالم وايي، پر موږ ددې واکمن او د ها واکمن توپير نسته، موږ اصلاً بشري نه، بالکي نباتي ژوند کوو؛ لکه يوه درخته، چي ژمی پر راسي، پاڼي ور و رژوي، بيا د پسرلي په تمه شپې او ورځي سبا کوي؛ په پسرلي کي له سره ژوند پيل کړي؛ بيا دوبي ته په تمه يي، چي مېوه ور پخه کړي؛ له ميوې وروسته ناڅاپه منی او بيا ژمی پر را نازل سي؛ هر څه بيا په صفر کي ضرب سي، هغه آش هغه کاسه!

دا ئې ژوند او دا ئې جريان دئ، که ورته خوښ وي، يا ناخوښ، ژوند به همداسي تېروي!

زموږ ژوند هم کټ مټ لکه د نباتاتو، په څو زره کلن تاريخ کي موږ منظم سل کلن نظام نه دئ در لودلی؛ هر يو چي پر چوکۍ کښينې، نه د هغه تللي واکمنۍ له ترخو ځان خبروي او نه خپل د بقا لپاره محاسبه کوي!

خدايه موږ سړي کړې!

(کيسه لږ اوږده خو په زړه پوري ده)

#پير_قلفي_بابا

يو قلف پلورونکی وايي، يوه ورځ يو پيرډوله صوفي چي تسبيح ئې په لاس کي وې، دکان ته راغئ؛ ۶۰دانې داسي کوچني قلفونه ئې رانيول، چي هيڅ ارزښت ئې نه درلود، زه هم په دې سودا خوشحاله سوم.

بله اونۍ راغئ، ۱۲۰ دانې ئې واخيستل؛ اونۍ وروسته ئې۲۰۰ او په څلرمه اونۍ ئې ۳۶۰دانې قلفونه رانيول؛ زه هم خوشحاله او حيران وم، چي دا څه په کوي؛ هر وار چي مي پوښتنه ځني کول، حال ئې نه راته وايه.

ما ول، دا خرڅوې؟

جواب ئې نه راکوه.

خبره ۵۰۰ قلفونو ته ورسېدل، معامله ښه روانه وه، دواړه سره راضي وو.

يوه ورځ مي ورته‌ وويل، که ددې قلفو په کيسه مي خبر کړې، ۶۰دانې وړيا درکوم!

له دې سره د پير صاحب خوله خلاصه سوه؛ ويل، زه د همدې کلي سړی يم، له پلار و نيکه څه تعويذونه کوم، د کليو خلک چي ډېري ئې ښځي او لږ ئې سړي دي راځي، زما څه تعویذونه اخلي؛ د ورځي له۵۰ تر ۱۰۰ تعويذونه ورکوم، له هر تعويذ سره يو قلف هم ورکوم؛ ورته وايم، چي په دې قلف ستا دښمن او د دښمن بخت تړم؛ زر- دوه زره روپۍ شکرانه هم ځني اخلم.

له خپلي ژمني سره سم مي ۶۲دانې قلفونه ورکړل، ما ويل، آفرين اصلي سوداګر ته يې، موږ قلف په لس درکوو، ته ئې په زر خرڅوې، هغه هم د چين کافر هغه تر ټولو خراب جنس!

والله ته ډېر د احترام وړ يې، سم بيل ګېټس يې!

څه موده وروسته مي مېرمن په داسي حال چي وظيفه ئې کوله، په ډېر احترام سره ئې دسمال خلاص کړ، هغه کوچنی چنايي قلف ئې را ښکاره‌کړ، ويل دامي له پير صاحب څه د خپلي لور د بخت د‌خلاصېدو په خاطر په لس زره روپۍ اخيستی دئ‌.

قلف پلورونکی وايي، هيڅ مي ونه ويل، چُپ پاته سوم.

څه وخت وروسته هغه پير بيا د قلفو اخيستلو لپاره دکان ته راغئ، په ګيله سره مي ورته وويل، چي ته دا څه کارونه‌ کوې!

پير په خندا سو، ويل: زه څه وکم، چي دوی خپله راځي او پر ما باور کوي، زه څه وکم، زما ګناه څه ده!

له درده چُپ سوم، د خپلو خلکو ناپوهۍ او جهالت ته حيران پاته سوم، چي جهالت ئې هيڅ نه ختمېږي.

#هدفــ: په هدف ئې ټول پوهېږو، خو ځان نه پوهوو!

#د_قانع_ژباړه

کښتګر په کرونده کي تخم پاشئ، يو مغروره شتمن پر پېښ سو، په ډېر تکبر سره ئې ورته وويل، ويې کره؛ کرل ئې پر تا خوړل ئې پرما!

کښتګر په معنی لرونکي انداز ور وکتل، وئې ويل:‌ شپيشتي(رشقه) کرم!!!

#هدفــ په مقام، پيسه او قبيله تکبر او لويي هميشه د انسان د ذلت او شرمندګۍ سبب ګرځي.

#د_قانع_ژباړه

په دوهمه نړۍ واله جګړه کي کي کله چي لندن د جرمنيانو تر سخت بمبارد لاندي وو؛

د انګلستان صدراعظم چرچيل و يوې مهمي غونډي ته روان وو، دا چي پر ناوخته سوی وو، خپل موټروان ته ئې وويل، ما عاجل غونډي ته ورسوه!

موټروان ئې د تګ لپاره ډېره لنډه خو ممنوعه لار غوره کړه؛

کله چي نيمي لاري ته ورسېد، ناڅاپه د جريمې پوليس پر پېښ سو، د درېدو امر ئې پر وکړ؛

موټروان ورته وويل، دا د لومړي وزیر موټر دئ، هغه بايد په عاجله توګه جلسې ته و رسوم!

افسر په سړه سينه ورته وويل، زه هم لومړی وزير، هم ئې موټر او هم خپله دنده ډېره ښه پېژنم!

موټروان ته ئې جريمه ورکړه او د موټر د بيرته ګرځېدو امر ئې وکړ.

موټروان د موټر په را ګرځولو بوخت سو؛ چرچېل سګریټ را وکېښ، وئې لګاوه او وئې ويل: جګړه موږ ګټو، دلته قانون حاکم دئ، په داسي حال کي چي د لندن واټونه تر بمبارد لاندي دي، خو بيا هم په قانون اداره‌ کېږي!

#هدفــ: د هغه هيواد خلک چي په ريښتينې توګه خپلو قوانينو ته ژمن وي، هيڅ وخت به مغلوبه نه سي؛ د قانون ماتېدل د نظام نسکورېدل دي!

#د_قانع_ژباړه

ارنست همينګوی وايي، په نړۍ کي دوې ډلي خلک سته، چي هيڅکله په ځان کي بدلون نه راولي:

اول، تر ټولو ډېر پوهان؛

دوهم، تر ټولو ډېر کمعقلان!

د ترکيې مشهور ليکوال عزیز نسين وايي، د خبريال په توګه مي هند ته سفر درلود، په رېلګاډي کي سپور سوم؛ تر څه تګ وروسته ناڅاپه رېلګاډي ویرونکی بريک ونيو و درېده؛کله چي له ګاډي را کښته سوم، ومي ليده، چي يوه غوا د رېلګاډۍ په مخ کي پر پټلۍ ناسته ده او د ګاډۍ د تګ مخه ئې نيولې ده؛ له خپل هندي لارښود څه مي پوښتنه وکړه، چي ولي څوک د‌ رېلګاډي له مخه غوا نه ليري کوي؟

هغه راته وويل: غوا مقدسه ده، هيڅوک کار نسي په درلودلای!

بيا مي ورته وويل، نو اوس چاره څه ده، څه بايد وسي؟

هغه وويل: تر هغو به صبر کوو، تر څو چي غوا په خپله خوښه ولاړه نه سي!

و مي ويل، يعني يوه غوا که تر هره وخته وغواړي، د رېلګاډي د تګ مخه نیولای سي او څوک ئې ممانعت هم نه کوي؟

ويل، هو؛ غوا مقدسه ده!

زه پوه سوم چي په وروسته پاته ټولنه کي تش په نوم مقدس عقايد د يوه ملت د پرمختګ مخه نیولای سي او هيڅوک دا جرئت نسي کولای چي څه وکړي يا څه ووايي!

#د_قانع_ژباړه

په پخوا وختو کي له يو بزګر سره يوه ګوتمۍوه، دې ګوتمۍ دا کمال درلود، چي له چا سره به وه، هغه به ئې د انسانيت و لوړو درجو ته رسوئ.

بزګر درې کوچني زامن لرل، کله چي ئې زامن غټان سول، پلار ئې د هغې ګوتمۍ په څېر دوې نوري جوړي کړې او هر زوی ته ئې جلا جلا ورکړې.

وروسته له دې د دوی تر منځ جنجال پېښ سو، هر زوی به ويل، چي زما ګوتمۍ اصلي ده!

د اصلي ګوتمۍ د معلومولو پر سر شخړو او دعوو درې سره زامن اړ کړل، چي قاضي ته ولاړ سي.

کله چي ئې قاضي ته جريان بيان کړ، قاضي ورته وويل: په حقيقت کي له تاسو ټولو اصلي ګوتمۍ ورکه سوې ده، ځکه چي د اصلي ګوتمۍ کمال دا دئ، چي سړی د انسانيت و درجې ته رسوي؛ خو په تاسو کي يو هم دې درجې ته نه ياست رسېدلي؛ له يو بل سره دعوې، شخړي او ښکنځل کوئ.

#هدفــ:موږ همېشه د خپلو مشرانو په مدنيت، عظمت، وحدت او اتلوليو نازېږو او ځانونه د هغوی وارثین ګڼو؛ خو اوس موږ ته يوازي ددې کيسو دعوې را پاته دي، په اصل کي د هغوی لار را څه ورکه ده.

#د_قانع_ژباړه

وايي، يو پاچا د هند د نيولو په موخه روان سو، و يو داسي ښار ته ورسېدئ، چي جګ برجونه او لوی خندقونه ئې درلول؛ پاچا چي برجونه او خندقونه وليدل، امر ئې وکړ، چي لښکر پنډ کئ، تر څو پر ښار د حملې پلان جوړ کړو.

ماښام پاچا قدم واهه، چي په خندق کي ئې د چونګښو نارو ته پام سو، په فکر کي ئې پلان جوړ کړ.

يوه ورځ وروسته ئې د خندق چونګښو ته اعلان وکړ، چي د شاهي حکم په اساس به نن شپه يوه چونګښه هم نارې نه وهي!

هنديانو چي دوی له برجو څه څارل، په خندا سول، په ټوکو او مسخرو سره ئې وويل: چونګښي د پاچا په حکم څه پوهېږي!

پاچا سمدلاسه امر وکړ، هغه پسونه چي لښکر ته حلالېږي، د هغو کولمې پاکي کړئ، دواړه سرونه ئې بند‌ کئ، وئې پړسوئ او خندق ته ئې ور واچوئ.

شپه سوه، له دېواله ږغ راوتئ، له چونګښو نه؛ ټولي چونګښي چپه خوله سوې.

سهار چي رڼا سوه، د ښار دراوزې خلاصي سوې، ټول ښار تسليم سو، ځکه چي دوی وليدل، چي چونګښي لا د‌ پاچا د امر تابع دي، بېله تسلیمۍ ئې بله لار نه ليده.

پاچا عقل او حکمت په کار واچاوه، کله چي ئې د پسو پړسېدلي کولمې و خندق ته واچولې، چونګښو ګمان کاوه، چي اوبو ته ماران راغلي، د ښکار له وېري ټولي چپ و غړپ وې.

#هدفــ: ښه حاکمان هره پرېکړه د پوهي او حکمت له مخي کوي، نه د زور او جبر له لاري؛

ډېر ناشوني کارونه، چي په زور نه کېدل، په ډېري اسانۍ سره په ښو اخلاقو تر سره سوي دي.

#د_قانع_ژباره

يو سپي په چمن کي واښه(بوس) خوړل، يو بل سپی‌چي پر لاره تېريدئ، د سپي د وښو خورک ته حيران سو؛ سپي ته ئې وويل: سپی او د‌وښو خورک مي هيڅکله نه وو ليدلي!

ولي واښه خورې؟

سپی چي د وښو په خوړلو لګيا وو، ول زه د خان صاحب سپی يم!

د لاري سپي په پُزخند ورته وويل، کمعقله! ته چي واښه خورې، نو ولي د خان سپی يې!

که د خان سپی وای، نو لږ تر لږه خو بې يو هډوکی در اچولی وای، اوس چي واښه خوري، نو ولي د خان سپی يې، خو د ځان سپی سه!

#هدفــ: ځني خلک د يو چا په ستاينه او د نورو په غندنه کي دونه افراط کوي، چي اصلاً ئې خپل اصليت هېر کړی وي؛ د نيمي ګولې سپی دي ورک سي.

#د_قانع_ژباړه

د وخت حاکم و مفتي ته وليکل: کله چي زه روژه نيسم، له ډېري لوږي او تندي څه په غوسه کېږم، ناحقه د خلکو د زوروني او وژني حکم کوم، هيله ده، چي د روژې د نه نيولو فتوا را کړئ!

مفتي په جواب کي ورته وليکل: د خدای حکم د تغير وړ نه دئ، خو د حاکم بدلون د اجراءوړ دئ؛ که تاسو پر خپل ځان کنترول نه لرئ، لطفاً د چارو واګي بل وړ حاکم ته وسپارئ، تر څو د بېګناه خلکو د زوروني سبب نه سئ.

#هدفــ: د ځان په ګټه د قانون تر اصلاح د ځان اصلاح مهمه ده، ځکه ته فرد يې او قانون دټولو دئ.

#د_قانع_ژباړه

د موسی عليه السلام په وخت کي سخته وچکالي راغله؛ د دښت هوسیاني و موسی عليه السلام ته راغلې، ویل موږ له تندي مرو، له خدایه د باران غوښتنه وکه!

حضرت موسی و الله عزوجل ته د هوسیو غوښتنه بيان کړه، الله ورته وفرمایل: د باران د اورېدلو وعده نه ده سوې!

حضرت موسی و هوسیو ته د باران د نه اورېدو جواب ورساوه.

د هوسیو له منځه یوې وویل: زه و الله ته د مناجات او خبرو لپاره کوه طور ته ځم؛ و دوستانو ته ئې وویل: که زه له کوه طوره په خېزو او خوښۍ را کښته کېدم، پوه سئ، چي د باران هیله پیدا سوې، که نه وو، نو د باران هيله مه کوئ!

هوسۍ و غره ته پورته سوه، حق تعالی دې ته هم د باران د نه اورېدو جواب ورکړ؛

خو کله چي هوسۍ د راکښته کېدو په وخت کي خپل خواشيني ملګري وليدل، چي ددې راتګ ته سترګي په لار دي، له ځان سره ئې وويل، زه بايد په خېزو او خوشحالۍ د دوی خواته ورسم، تر څو مي دوستان خوشحاله سي، توکل پر الله، و خپل خدای ته هيله لرم، چي باران به وکړي.

هوسۍ لا مځکي ته نه وه رسېدلې، چي باران شروع سو!

موسی عليه السلام د اعتراض په ډول له الله عز وجل څه ددې راز وغوښت؛ الله عز وجل ورته وفرمايل: هماغه جواب چي تاته درکړه سوی وو، هغه جواب هوسۍ ته هم ورکړه سو، خو توپير ئې په دې کي وو، چي هوسۍ پر الله د توکل په نيت حرکت وکړ، او ناهيلې نه سوه، د توکل نتيجه ئې هم وليده!

#هدفــ: هيڅ وخت مه ناهيلی کېږه، کېدای سي په وروستي شېبه کي هم الله تا بريالی کړي، پر الله توکل وکه!

#د_قانع_ژباړه

که سل سره او سل تور مېږیان په يوه لوښي کي واچوې، تر هغو له يو بل سره هيڅ کار نه لري، تر څو چي لوښی ونه ښوروې؛ کله چي دي لوښی وښوروئ، دوی د يو بل په وژلو شروع کوي!

سره‌ مېږیان فکر کوي، چي تور مېږیان ئې دښمنان دي او تور فکر کوي، چي سره مېږيان ئې دښمنان دي؛ خو دوی نه پوهېږي، چي اصلي دښمن ئې د لوښي ښوروونکی دئ!

#هدفــ:هغه اولس چي د پرديو په خبرو او افکارو باور کوي، همېشه به په خپلو کي سره په جنګ او اختلاف اخته وي، هيڅکله به هوسا ژوند‌ ونه ويني.

#د_قانع_ژباړه