سخن روز

پخوا چي قطعې(ورقي) او چکه نه ول، په حجرو او کوټو کي به د اخوند وړه خورا په خوند کېدله؛ که مو د اخوند د وړو اورېدلي وي؛ نو راته وواياست چي د اخوند وړه به څوک کوي!

#د_لوبي_ترتيب_داسي_دئ

مثلاً په کوټه کي لس نفره ناست دي، دوی دوه دوه سره انډيوالان سي، داسي چي يو د بل دفاع وکړي او خپل انډيوال د اخوند د وړو څخه خلاص کي.

يو نفر مثلاً کريم خپل ملګري جميل ته وايي، دا چي د اخوند وړه خلاص سوي دي، يو څوک بايد پيدا سي چي د اخوند وړه و ژرندي ته يوسي؛ ته وا دا کار به څوک وکي!

ملګری ئې(جميل) سمدلاسه د يو نفر نوم ياد‌ کي؛ وايي دا وړه به احمد کوي!

د احمد ملګری (محمود) ژر پر را ږغ کي، وايي احمد څه وزګار نه دئ، خپله زر کارونه لري، هغه ئې نه سي کولای!

مقابل شخص(جميل) بيا ورته ووايي، نو بې څوک وکي؛

محمود ورته وايي چي ولي ئې عبدالله نه کوي؛ د عبدالله ملګری شمس بيا د هغه دفاع شروع کي.

لوبه تر هغه وخته روانه وي، چي يو څوک د ملګري دفاع ونه کي او يا په خبرو کي بند سي؛ په دې وخت کي پر دغه ملامت شخص سزا راوزي؛ کله جالب نوم پر کښېږدي، کله ايشله په وکي، کله بل ناټک؛ په دې سره نو ټوله مجلس د خندا شين وي.

د طبيعت په قانون هر عمل عکس العمل لري، موږ ځکه سترګي نه روڼوو، غوږونه نه خلاصوو او خبري نه کوو، چي له يو عکس العمل سره مخ نه سو؛ موږ په ژوند کي په ډېر زحمت دا لوی نعمت (ارام) موندلی، په لوی لاس ولي ځانونه ناارامه کړو!

موږ له دې لوی نعمته مه بې برخي کوئ، موږ پرېږدئ، چي په پټو سترګو، کڼو غوږو او تړلې ژبه ارام بيده سو؛ لکه د ګورستان مړي چي په خواږه خوب ارام بيده دي!

(هغه) کوښښ کوي، چي تاسو په کوچنيو موضوعاتو کښي را ګير کړي، نا ارامه مو کړي، له ځانه سره مو په شر اخته کړي؛ (هغه) غواړي، چي تاسو خپل فکري تمرکز له لاسه ورکړئ، پر ساده کړنو جدي عکس العمل وښووئ، تر څو دی خپل لوی هدف ته ورسېږي او ستاسو په ذهن کي د (هيلي) روښانه ډېوه مړه او د (ناهيلۍ) په تورتم کي مو ورک کړي.

بخت مي بيدارېږي، کاک مي پر څلورو روانېږي!

وايي په پخوا کي کوچيانو کاکونه پخول،(کاک يو ډول ډوډۍ ده، اوړه پر ډبره پيچل کېږي او پر سکروټو پخېږي)؛ يوې کوچۍ پیغلي په ژمي کي سهار وختي کاکونه پخول؛ يو کيشپ (ځيني خلک بيا وايي جږګی) چي يخ نيولی وو، په ډبرو کي پروت وو، کوچۍ ګمان وکړ، چي ډبره ده، اوړه ئې پر واچول، کاک ئې ځني جوړ کړ، پر اور ئې کېښود؛ لږ ګړی وروسته کيشپ تود سو، حرکت ئې وکړ؛ ښځي نارې کړې، ول: خدايه شکر، بخت می بيدارېږي، کاک مي پر څلورو روانېږي!

له همهغي ورځي دا متل وګرځېد، کله چي له يو چا نا اشنا کار وسي، وايي: بخت مي بيدارېږي، کاک مي پر څلورو روانېږي!

#فولکلوريک_روايات #د_متل_کيسه

د يو نظام سقوط له هغه ځايه پیلېږي، چي چارواکي ئې اولس په ډول ډول نومونو، جرمونو او قوانينو له ځانه بېل کړي.

يوازي جسمي اسارت نه دئ، چي انسان ئې په زندان کي تېروي؛ فکري اسارت هم سته، چي منجمد فکر ئې د {مغز} په قفس کي تېروي.

افغان سياسيون ولي له تللو واکمنيو عبرت نه اخلي.

په دې سل کلن تاريخ کي تر پينځلسو ډېري واکمنۍ يو په بل پسي په زور را چپه سوې، خو يوه هم له بل څخه عبرت وا نه خيست، علت ئې څه دئ!

وايي: له يو قبرکن څخه ئې پوښتنه وکړه، ستا ټول عمر له قبرو، مړو، غسل او جنازو سره تېر سوی، په ژوند کي دي کمه عجوبه ليدلې؟

قبرکن ورته وويل: پينځوس کاله مي کېږي، چي قبرونه کينم، مړو ته غسل ورکوم، جسدونو ته کفن او تر خاورو ئې لاندي کوم، په دې ټول ژوند کي زه يو عجبترين انسان یم، چي دا هرڅه وينم خو بيا هم باور نه کوم، چي يوه ورځ به زه هم مرم!

هري کړني ته په ساده نظر مه ګورئ، کېدای سي همدا ساده کړنه د لویي موخي د‌ ترلاسه کولو له پاره خنډ سي؛ په لاره کي پرته کوچنۍ شګه کېدای سي، ستا د تګ مخه و نه نيسي؛ خو که همدا شګه دي په بوټ کي ولوېږي؛ نه يوازي دا چي په زحمت به سئ، بلکلي له تګه به دي هم واچوي.

اوښ ته ئې ويل: تګ دي پر لوړه خوښ دئ، که پر ځوړه؟

ده ويل، د درو سرو دي مخ پرته سي!

ويل: درېيم څه دي؟

ويل: خټي!

افغانستان که شرقيانو او غربيانو خراب کړی، نو مسلمانو مملکتو هم ارامي ته نه دئ پرېښي!

فيلسوف کارل پوپر وايي،

د دریمي نړۍ د ډېرو هیوادو ستونزه دا ده چي، د ملت پوهه او شعور ئې د حکومت تر شعور لوړ دئ...!

زموږ او د غربي نړۍ توپیر په دې کي دئ، چي موږ هيڅ وخت نه نظام جوړ کړی او نه مو ئې حمايت کړی؛ غربيان د نظام په جوړولو کي ځان شريک ګڼي او حمايت ئې هم کوي.

موږ که له نظامه نا راضه سو، د توپک په زور ئې چپه کوو؛ هغوی که ناخوښه سي، د قلم په زور بدلون راولي.

يو څوک سته چي هميشه دي و مخته ډبري در اچوي، دا نو په تا اړه لري، چي له ډبرو څخه ځانته څه شي جوړوې!

دېوال که پُل؟

#هدفــ: ته د خپل ژوند معمار يې، کوښښ وکه، چي له حالاتو مثبته ګټه واخلې او د غمونو پر مځکه ځانته خوښي وکرې.

دواړه له یوی مور(خاوري) پیدا دي؛ خو

یو ئې خپله مور د ځان عزت ګڼي، بل ئې ذلت.

یو ئې دوست دئ، بل ئې دښمن.

یو ئې له پردیو ساتي، بل ئې و پردیو ته ورساتي.

یو ئې تر نامه ځان جاروي، بل ئې تر ځان جاروي.

له تکبره دي مو خدای وساتي!

مغروره شخص داسي دئ، لکه له ډېري لوړي څه چي خلکو ته ګوري، يعني خلک ډېر کوچني ورته معلومېږي؛ خو دا هم مه هېروئ، چي خلکو ته بيا دی ډېر کوچنی معلومېږي.

انسانان پر دوه ډوله دي؛ يو هغه دي، چي په تاريکه کي ويښ وي، بل هغه دي، چي رڼا کي بيده وي.

#نيخه چي موږ په کمه ډله کي راځو!

بهلول ته چا وويل، چي فلانکی د قرآن د تلاوت په وخت کي دونه جذباتي کېږي، چي هوښ له لاسه ورکوي او ځان پر مځکه اچوي!

بهلول ورته وويل: تاسي ئې د يو لوړ دېوال پر سر کښېنوئ، تلاوت په وکئ، که بې هوښه سو او ځان ئې پر مځکه واچوئ، نو رشتيا چي په عمل کي صالح او رښتينی دئ.

#هدفــ: ځيني خلک په ژبه او قلم ځان خورا غښتلی معرفي کوي؛ انتقاد، نصيحت، لارښووني، همدردي او...خورا ښه کوي؛ يوه ورځ ئې امتحان کئ، چي په عمل کي هم يو څه کولای سي، که نه!

د حماقت او جهالت له پاره نه کومه مدرسه سته او نه کوم کتاب ورته ليکل سوی دئ، خو نړۍ له جاهلانو ډکه ده؛

د انسانيت له پاره تر حساب تېر ښوونځي او کتابونه ليکل سوي؛ خو بيا هم د انسانيت نېستي ده.

ښه دعا هغه ده، چي د زړه له اخلاصه وسي او د زړه اخلاص هغه وخت راځي، چي دعا کوونکی د دعا په مقصد او معنی پوه وي؛

که سوره فاتحه چي بهترينه دعا ده، د زړه له اخلاصه ووايو، الله عز وجل به مو په هر ځای کي بريالي لري.

{ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ(1) الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعٰلَمِينَ (2) الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ (3) مٰلِكِ يَوْمِ الدِّينِ (4) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (5)

اهْدِنَا الصِّرٰطَ الْمُسْتَقِيمَ (6) صِرٰطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّآلِّينَ (7)

#آمين

په نړۍ کي دوه ډوله لوږي سته؛ يو د نس(ګېډي) لوږه، بل د پوهي؛

هغه ملت چي د نس په لوږه اخته وي، هغه هيڅکله د پوهي د لوږي احساس نه سي کولای!

په يوه ويبپاڼه کي مي ولوستل:

د يوې څېړني پر اساس چي په دې وروستيو کلونو کي پر ۴۰۰۰ډوله حيوانانو تر سره سوې ده، پوهان دې پايلي ته رسېدلي دي، چي په سلو کي يوازي پينځه سلنه حيوانان له يوې ښځي سره ژوند کوي؛ نور حيوانان څو څو ښځي لري.

ددغه حيوانانو په منځ کي يوازي الوتونکي مرغان دي، چي ۹۰% ئې يوه يوه ښځه لري.

په دې حيوانانو کي به چرګ ظالم د ټولو ریکارډ ور مات کړی وي

يو ملګري مي د بل ملګري له خولې کيسه راته کړه؛ ويل هند کي د دوا جوړولو د يوې کمپنۍ مشر هندو ته ورغلو؛ ملګري مي ورته وويل: غواړم ستاسو جوړه کړې دوا افغانستان ته يو سم، خو په یوه شرط چي د‌دوا کيفيت به راته خراپوئ، چي دوا ډېره ارزانه راته تمامه سي؛ ويل‌ هندو له مېزه د یو کوچني بګوان مجسمه را ويستل، ويل ماته دا بګوان اجازه نه را کوی، چي دا کار وکم، بخښنه غواړم، له دې ګټي تېر يم.

له فيسبوکه خبر سوم، چي شیخ الحدیث مولانا محمد معین الدین ابوالفضل صاحب(رحمه الله) وفات سوی دئ، خدای دي پر و رحمېږي.

شيخ ابوالفضل صاحب د طالبانو په وخت کي هره ورځ مازیګر په خرقه شريفه کي وعظ کاوه او د قران الکريم تفسیر ئې په ډېره خوږه ژبه کاوه؛ ډېر فصيح مبلغ او جيد عالم وو.

شيخ ابوالفضل صاحب ښه شاعر هم وو، دا ئې د شعر نمونه:

وم په خـبر چي تباه کيږي، پوه کوای مي نه سو

زه وم بېکسه يک تنها، را ګرځه وای مي نه سو

بـار ئې کوږ کـړی وو پـخوا، لا پـه خبر ومه زه

پـوه ومـه زه بار چپه کېږي، خو تړای مي نه سو

تـا چـي کولې عـجائبي، د مـستۍ پـه وخـت کي

زړه مي ټوټه ټوټه کېدئ، درته ویای مي نه سو

کـول بـه تـا د بـې شـرمۍ او خـجالت کارونه

زه به له شرمه سوم هلاک، چاته کتای مي نه سو

چـي غـلی غـلی رقــيبانو تـه ورتلې او راتلې

ډېر نصيحت به مي کاوه، په چا منای مي نه سو

سـره يـو ځـای وو ابوالفضله، پرون زه او نـګار

وسپين رخسار ته مي کتل، خو ښکلوای مي نه سو

#انسان تر ټولو ناپوه مخلوق دئ، ځکه چي هره بدبختي له خپله لاسه ورپېښه ده؛ انشټين وايي: انسانانو اټم بم جوړ کړ، خو هيڅ موږک ځانته تلکه نه ده جوړه کړې.

اسلام معنی سلامتيا، عدل او انسانیت؛

په کم ځای کي چي امن، عدل او انسانیت نه وو، پوه سه چي هلته اسلام سم نه دئ حاکم سوی.

شرمښ ته مي وويل: ژوند کول را وښیه.

ويل: والوزه!

ومي ویل: که والوزم، پښې مي ماتېږي.

ویل: زه دي نیسم.

والوتم، خو ولوېدم، پښې مي ماتي سوې.

ویل: اول درس؛ په هیچا باور مه کوه!

د دوبي په ګرم موسم کي د مالګي په يو کان کي کارګه ځاله جوړه کړې وه؛ ددې کان سره نژدې په غره کي يوه چوغکه اوسېدله؛ یوه ورځ چوغکه په مالګه اړه سوه، کارغه ته ورغله، ويل: کارګه لالا لږ مالګه خو راکه!

کارګه ورته وویل: مالګه نه درکوم، که زه و هر چاته مالګه ورکم، ټول کان به خلاص سي.

چوغکه نااميده ځني روانه سوه؛ موسم تېر سو، ژمی راغئ، بارانونه وسول، د مالګي کان ویلي سو، د کارګه ځاله هم اوبو یو وړه.

کارګه مجبوره سو، د چوغکي کور ته ئې پناه یوړه؛ د کور په دروازه کي ورته ودرېدئ، ویل: چوغکي انا د کور په دروازه کي به ځای را نه کړې!

چوغکي ورته وویل: کارګه راغئ، کارګه په تبۍ تور راغئ، د مالګي ئې پېغور راغئ، راځه سپیه کارګه!

لږ ګړی وروسته کارګه بيا پر چوغکي ږغ وکئ، ویل چوغکي انا د کور په منځ کي به

ځای را نه کړې!

چوغکي ورته وویل: کارګه راغئ، کارګه په تبۍ تور راغئ، د مالګي ئې پېغور راغئ، راځه سپیه کارګه!

کارګه چي لږ پر ارامه سو، بیا ئې چوغکي ته وویل: چوغکي انا دا ستا و بل کړي اور ته در نژدې سم، ډېر لوند یم، چي لږ وچ سم!

چوغکي ورته وویل: کارګه راغئ، کارګه په تبۍ تور راغئ، د مالګي ئې پېغور راغئ، راځه سپیه کارګه!

#هدفــ: هدف ئې نو تاسو ولیکئ!

#فوکلوریکه_کیسه

دنیا د غوایي پر ښکر ولاړه ده!

زموږ په خلکو کي دا اصطلاح چي دنیا د غوایي پر ښکر ولاړه ده، ناسمه تعبیرېږي؛ دوی وایي چي غوایی تر ځمکي لاندي ولاړ دئ او پر یوه ښکر ئې دنیا تکیه ده، کله چي غوایی ستړی سي، نو دنیا له یوه ښکره دا بل ښکر ته واړوي، چي په دغه وخت کي په مځکه کي زلزلې رامنځ ته کېږی؛ دا ډيره ناسمه او پوچه عقیده ده او علماء کرام هم دا خبره ردوي.

دا اصطلاح کېدای سي، موږ ته له ډېري پخوا زمانې راپاته وي، هغه وخت چي کرهڼه او مالداري زموږ د ژوند یوازینی عاید وو؛ په غوایي به مو مځکي قلبه کولې او د غوایي له برکته به مو له کښته ښه حاصل اخیستئ؛ ځکه به ئې ویل، چي دنیا د غوایي پر ښکر ولاړه ده، یعنی که غوایی نه وای زموږ کرهڼه او ژوند به نه وای.

#ناسم_تعبیرونه

موږ لکه پسونه؛ تر هغو به د خره تر رهبرۍ او د سپي تر لکۍ لاندي ژوند تېرو، چي د قصاب تر چړې رسېږو؛ که د خره او سپي په مقابل کي بغاوت کوو، د شرمښ په دام کي به لوېږو!

کور په څلورو ښځو ښایسته وي، هیڅ وخت دي کور له دې څلورو ښځو نه خالي کېږي؛ لکه: مور، خور، مېرمن او لور

داسي خالق لرو چي د ښه کار پر اراده اجر را کوي، خو د ګناه پر اراده تر هغه وخته سزا نه راکوي، څو چي مو عملاً ګناه کړې نه وي؛ تر دې جالبه لا دا چي تر ګناه کولو وروسته د ګناه پر پښېمانۍ هم بیرته اجر راکوي.
سبحان الله موږ څونده ناشکره بنده ګان یو!

په اروپا کي پنځه سوه کاله مخکي د طاعون ناروغي د رنسانس د راتګ سبب سوه.
د طاعون ناروغۍ تر خپرېدو مخکي خلکو فکر کاوه، چي کلیسا اومسیحي روحانیون شفاء ورکونکي دي؛ خو دطاعون له راتګ سره خلکو په خپلو سترګو ولیدل، چي د مسیحي روحانینو مقدسي اوبه او دمونه ناروغان نسي ژغورلای؛ بلکي خپله روحانیون هم د طاعون په ناروغي اخته او مړه کېږي...
د کلیسا چي څه په توان کي ول، هغه یې وکړه، څو د طاعون مرض له منځه یوسي؛ د پیشانو له وژلو څخه را نیولې د یهودو تر وژلو پوري، خو هیڅ نتیجه ئې ونه لیده.
دا موضوع ددې سبب سوه چي خلک له خرافاتو او توهماتو څخه لیري سي او د رنسانس زرین پېر ته مخه کړي.

#خرافات

تر دې عبادت چي ناست په مسجد کي یې، خو چُرت او فکر دي په څپليو کي بند وي، چي څوک ئې غلا نه کړي؛ هغه عبادت ښه دئ، چي پر بیابان یې وکړې، خو شُغل او فکر دي یوازي او یوازي له الله سره وي.

پُسَه خو خدای له ازله پُسَه پیدا کړی؛

هغه بېچاره څه پوهېږي، چي شپانه یې و وښو ته بیایي، که حلالېدو ته!

روف اکا چیري دئ!
وکیل صاحب د خلکو په منځ کي و درېد، ویل ئې: خلکو څه ستونزي لرئ؟
د خلکو له منځه روف اکا پر را ږغ کړه، وکیل صاحب ستا دا خو یوازي خبري دي؛ تېر کال تا ویل چي برق جوړوم، د اوبو بند جوړوم، مکتب جوړوم!
وکیل صاحب وویل: مننه روف اکا چي متوجه دي کړم، دا کال یې حتماً جوړوم.
کال تېر سو، وکیل صاحب بیا د خلکو په منځ کي و درېد، ویل ئې: خلکو څه ستونزي لرئ؟
هیچا هیڅ ونه ویل؛ خو له یو کونجه یو نفر په کرار ږغ وویل: روف اکا چیری دئ!

یو سړي خدای ته په ژړا لاسونه لپه کړل ویل خدایه، پیسې دي راکړې، بیرته دي را څه واخیستې؛ ځواني دي راکړه، بیرته دي راڅه واخیسته؛ ښځه دي راکړه، خو بیرته دي راڅه وانه خیسته، ولي څه ګناه مي کړې ده!
دا ټوکه مي د هیواد تر کمعقلو سیاسینو پوري را یاده سوه؛ وایم خدايه ښه انسانیت دي راکړی وو، راڅه وا دي خیست، ښه نوم دي راکړی وو، راڅه وا دي خیست؛ کمعقله سیاسیون دي راباندي مسلط کړل، دا ولي نه را څه اخلې، څه ګناه مو کړې ده!

له هغه نالوستي غله څه مه بېرېږه، چي د ټوپک په زور څو پیسې درڅه اخلي؛ له هغه لوستي غله څخه وبېرېږه، چي د قلم په زور دي کور در لوټوي.

احمق نه پوهېږي، خو کمعقل بیا نه غواړي چي پوه سي؛ زموږ اکثره سیاسیون کمعقلان دي، نه احمقان!

یو نفر په میکده کي مري، بل په کعبه کي!
ښایي اول نفر د نصیحت کولو له پاره تللی وي او دوهم د څپلیو غلا کولو له پاره؛ نو نه ښايي چي د خلکو په اړه د خپل فکر او غوښتني له مخي قضاوت وکړو..!

نړۍ ژوند کوي، جنګ وژني؛موږ جنګ کوو، ژوند وژنو!

له هیچا څخه ګیله او شکایت مه کوئ، زموږ عملونه پر موږ حاکمان دي؛ په پټو سترګو هدف ته نه سو رسېدلای، سترګي روڼي کړئ!

د ګیلاس اوبه که وچیښې خلاصېږي، که یې پرېږدي وچېږي؛ ژوند هم همداسی دئ، په کار هم تېرېږي په وزګارتیاهم!
ښه ژوند هغه دئ، چي د چا په ښه ور سي.

که دي د بل عزت د ځان عزت او د بل توهین د ځان توهین وګاڼه، پوه سه چي د انسانیت لاروی یې.

پسونه ټول عمر له شرمښ(لېوه) څخه بېرېږي، خو په اخر کي د ساتونکي(شپانه) تر چړې تېر سي.
پر خپلو ظاهري خواخوږو ډېر باور مه کوئ؛ ځکه چي ډېر وخت اور له خپلي لمني اخیستل کېږي.

موږ د بل و عیب ته قاضيان او خپل عیب ته مدافع وکیلان یو!
رحمان بابا څه ښه وايي
که یو جو دانه عیب وینې په بل کي - هغه یو جو دانه عیب به یې لوی غر کړې
که دي خپله ګناه لویه لکه غر وي- په حیله حیله به غر د مچ وزر کړې

پیسې د شپږم حس په څېر دي، که درسره نه وې، پنځه نور حواس دي هم سم کار نه کوي...!

✍ #ویلیم_سمرسټ_موم

د🔥اور🔥لمبه او د انسان غوسه😠 یوه شېبه وي؛ په پای کي اور ته ایرې او انسان ته پښېماني😂 پاتېږي.

که د افغانانو له وینو د باران څاڅکي جوړېدلای، پر نړۍ به هیڅ کله وچکالي نه وای راغلې!