انا لله و انا اليه راجعون

مرحوم حاجي عبدالستار حيراني د مرحوم محمدنعيم زوى د ارواښاد عبدالله جان لمسى په ١٣٣١ل. کال د کندهار ولايت د ميوند ولسوالۍ د عظيم جان کارېز په کلي کي زېږېدلى، په خټه پښتون اسحاقزى دئ.

له مروجو ديني زده کړو سره ئې عصري زده کړي تر نهم ټولګي پوري د کندهار د پنجوايي ولسوالۍ، د سنځري د پيرمحمد کاکړ په منځني ښوونځي کي کړي وې.

د هجرت پر مهال(١٣٥٨ل.تر ١٣٦٩ل.) ئې د سهيلي پښتونخوا د کوټي په پنجپاى کمپ کي د حزب اسلامي د حضرت امام ابوحنيفه په منځني ښوونځي کي د ښوونکي په توګه دنده اجراء کړې وه.

مرحوم حيراني صاحب د ثور د اوومي تر انقلاب وروسته شاعرۍ شروع کړې وه.

ښاغلي حاجي حيراني صاحب په شعر کي ځان د عبدالرحمن بابا شاګرد ګڼي؛ شعرونه ئې ډېر روان او سليس دي؛ د خال او خط شاعري ئې نه ده کړې؛ خو ديني، تصوفي، اخلاقي، حماسي او ټولينزي غوښتني ئې په شعر کي څرګندېږي.

شاعري ئې د ښکلو تشبيهاتو، کنايو، استعارو او نوي ترکيبونو په لرلو سره ډېره په زړه پوري ده.

په ۱۳۹۸ل. کال چي ما (قانع) د کندهار سل کلن فرهنګي بهیر پر کتاب کار کاوه، حاجي حيراني صاحب راته وویل، چي د شعرونو شمېر ئې تر ٦٠٠عنوانه اوړي، چي له دې شعرونو څخه ئې پينځمه مجموعې ترتيب کړي دي؛ اوله شعري ټولګه ئې (د هجرت او جهاد پرليکه)، دوهمه ئې (د قلم د څوکي څاڅکي)، درېيمه ئې (ميوندۍ ښکلا)، څلرمه ئې (ميوندۍ خېمه) او پنځمه ئې (کاغذي ګلدان) په نوم ده.

د مرحوم حيراني صاحب دا ټولي مجموعې ناچاپه پاته دي. درې کاله مخکي د کندهار د اطلاعاتو او فرهنګ په ریاست کي د کتابونو د چاپ د کميټې له خوا د کتابونو د چاپ انتخاب کېدئ، د ښاغلي حیراني صاحب دا مجموعې په کابل کي د بیهقي کتاب خپرولو ادارې ته د خپرېدو له پاره غوره سوې؛ خو تر اوسه لا چاپ سوي نه دي‌.

حیراني صاحب د ډېري مودې را په دې خوا مریض وو او په روغتون کي بستر وو؛ خو نن چهارشنبه د دلوي میاشتي پر اوله ۱۴۰۴ل. نېټه وفات سو؛ انا لله و انا الیه راجعون. جنازه ئې نن د ماښام تر لمانځه وروسته په خپل کلي عظيم جان کارېز کي خاورو ته و سپارل سوه.

مرحوم حیراني صاحب یو غریب او په عین غریبي کي ډېر دروند او مهربانه شخصیت وو؛ سره له دې چي په ټولنه کي د یو ښه اولسي شاعر په توګه مطرح وو؛ خو ډېر عاجزه او ساده کلیوال ژوند ئې کاوه. دکندهار په اکثرو مشاعرو او ادبي غونډو کي ئې برخه اخيسته.

د ارواښاد حیراني صاحب څخه اووه اولاده(څلور زامن او درې لوڼي) پاته دي؛ ارواح دې ښاده او جنت الفردوس دې ځای سي.

دا ئې هم د کلام بولګې

غزل

هسي ستړي دنیاګۍ ده هر سړی ئې سرګردان دئ

خوشحالي پکښي کي کمه د غمو پکښي باران دئ

د زورواکو چالاکي ده ناپوهانو ځان پلورلی

د پردي اولاد په وینو ئې خپل کور کړی ودان دئ

مخ په وړاندي وړاندي درومي خپل زامن ئې نګاه کړي

هم نیلی ئې د خیالاتو په بري سره روان دئ

د هوس پر ستر ناست دي نشه یان د بل په وینو

د بخت ستوری د ښاغلو ځلېدونکی هسي شان دئ

زخمي کیږي وژل کېږي د ښایسته عنوان پر لیکه

صاحب ناست په بنګله کښي تر پردۍ هڅي قربان دئ

د عمر ابن خطاب غوندي ملاح د کښتۍ غواړو

حیراني د اوسنیو نا امیدو خپل زمان دئ

غزل

که دا جګو جګو غرو ته نظر وسي

یا بهانده شنو سیندو ته نظر وسي

یا یو ښه عمیق نظر کړو و اسمان ته

یا پکښي کي مشعلو ته نظر وسي

له آدمه تر دې دمه چي څه سوي

یا د عمر تېرېدو ته نظر وسي

یا چي څه وینو د عصر په لمن کښي

یا روانو کړکېچو ته نظر وسي

یا د ټول بشر په سطحه چي څه کېږي

یو تر بله قتلېدو ته نظر وسي

واکمني د ذالجلال ده حیراني ټوله

که د حق و فیصلو ته نظر وسي